भारतातील दैनंदिन प्रवासात मोठे फेरबदल होणार आहेत. भारतातील बुलेट ट्रेन आता केवळ माहितीपत्रके आणि धोरणपत्रांपुरती मर्यादित राहिलेली नाही. मुंबई-अहमदाबाद मार्गावर खांब उभारले गेले आहेत, उड्डाणपूल आकार घेत आहेत आणि गुजरातच्या काही भागांमध्ये रेल्वेमार्ग टाकण्याचे काम सुरू झाले आहे. कुटुंबे आणि गुंतवणूकदारांसाठी, भारतातील बुलेट ट्रेन प्रकल्प केवळ जलद प्रवासापुरता मर्यादित नाही. तर, मेट्रोपासून किती दूर राहूनही एखादी व्यक्ती वेळेवर कार्यालयात पोहोचू शकते, हा त्याचा उद्देश आहे.
भारतातील बुलेट ट्रेन प्रकल्प
तर, भारतात किती बुलेट ट्रेन नियोजित आहेत? सध्या, राष्ट्रीय रेल्वे योजनेत भारतातील ७ बुलेट ट्रेन प्रकल्पांचा समावेश आहे. एकाचे बांधकाम सुरू आहे. तिघांच्या सविस्तर प्रकल्प अहवालांना मंजुरी मिळाली आहे. तिघांचे सर्वेक्षण अजूनही सुरू आहे. हे सर्व मिळून भारतातील बुलेट ट्रेनचा सुरुवातीचा नकाशा तयार करतात.
भारतातील ७ आगामी बुलेट ट्रेन्स: तथ्यांची सारणी
भारतातील बुलेट ट्रेनचा मार्ग |
अंतर |
२०२६ मधील स्थिती |
अपेक्षित लॉन्च |
मुख्य शहरे ऑनलाइन |
मुंबई-अहमदाबाद |
५०८ किमी |
बांधकाम सुरू आहे |
२०२६-२०२८ टप्प्याटप्प्याने |
मुंबई, ठाणे, वापी, सुरत, वडोदरा, अहमदाबाद |
८६५ किमी |
डीपीआरने मंजुरी दिली |
सुमारे २०३१ |
दिल्ली, नोएडा, आग्रा, कानपूर, लखनौ, वाराणसी |
|
दिल्ली-अहमदाबाद |
८८६ किमी |
डीपीआरने मंजुरी दिली |
सुमारे २०३२ |
दिल्ली, गुडगाव, जयपूर, उदयपूर, अहमदाबाद |
मुंबई-नागपूर |
७५३ किमी |
डीपीआरने मंजुरी दिली |
सुमारे २०३२ |
मुंबई, नाशिक, औरंगाबाद, नागपूर |
मुंबई-हैदराबाद |
७०९ किमी |
डीपीआर प्रगतीपथावर आहे |
२०३५ किंवा त्यानंतर |
मुंबई, पुणे, सोलापूर, हैदराबाद |
चेन्नई-बंगळूरू-म्हैसूरू |
४३५ किमी |
सर्वेक्षण केले |
२०३४ किंवा त्यानंतर |
चेन्नई, बंगळूरु, म्हैसूर |
वाराणसी-हावडा |
७६० किमी |
सर्वेक्षण |
२०३५ किंवा त्यानंतर |
वाराणसी, पाटणा, गया, धनबाद, कोलकाता |
भारतातील बुलेट ट्रेनचा मार्ग
जर तुम्ही भारताच्या नकाशावर बुलेट ट्रेनचा मार्ग पाहिला, तर ही योजना चार महानगरांना जोडते आणि वेगाने वाढणाऱ्या टियर-२ शहरांनाही आपल्यात सामावून घेते. पश्चिम मार्ग मुंबईला अहमदाबादशी जोडतो आणि नंतर तो दिल्लीपर्यंत जाईल. उत्तर मार्गाचे उद्दिष्ट उत्तर प्रदेशच्या औद्योगिक पट्ट्यातून दिल्लीला वाराणसीशी जोडणे आहे. दक्षिणेकडे, बंगळूरुमार्गे चेन्नई ते म्हैसूर हा ७ तासांचा रस्ते प्रवास २ तासांपेक्षा कमी वेळेत पूर्ण होईल. भारतातील बुलेट ट्रेनचा प्रत्येक मार्ग विमानतळे आणि महामार्गांवरील भार कमी करण्यासाठी तसेच रोजगाराची नवीन केंद्रे निर्माण करण्यासाठी निवडण्यात आला आहे.
भारतातील बुलेट ट्रेनचा मार्ग नकाशा
खालील नकाशात भारतातील ७ आगामी बुलेट ट्रेन मार्ग दाखवले आहेत. ७ वेगवेगळे रंग हे ७ वेगवेगळे मार्ग दर्शवतात.
भारतातील बुलेट ट्रेनची प्रगती: २०२६ मधील सद्यस्थिती
मुंबई-अहमदाबाद मार्गावर, गुजरातमध्ये जमिनीचे संपूर्ण संपादन झाले असून महाराष्ट्रात ते जवळपास पूर्ण झाले आहे. १५० किलोमीटरहून अधिक लांबीच्या उड्डाणपुलाचे काम आधीच सुरू झाले आहे. साबरमती आणि ठाणे येथे मुख्य डेपो उभारले जातील. पूर्वी समुद्राखालचा बोगदा आणि शहराच्या परवानग्यांमुळे मुंबईत भारतातील बुलेट ट्रेनची प्रगती मंद होती, परंतु २०२४ पासून कामाला गती आली आहे.
बुलेट ट्रेन प्रोजेक्ट इंडिया अंतर्गत असलेले इतर सहा कॉरिडॉर अजूनही केवळ कागदावरच आहेत. दिल्ली-वाराणसी आणि दिल्ली-अहमदाबाद यांना तत्त्वतः मंजुरी मिळाली असून, अंतिम मार्ग निश्चित केला जात आहे. जमिनीचा वापर कमी करण्यासाठी यापैकी बहुतेक मार्ग उन्नत (एलिव्हेटेड) राहतील. निधी उपलब्ध झाल्यास, २०२७-२०२८ पर्यंत कामाला सुरुवात होऊ शकते.
भारतातील पहिली बुलेट ट्रेन: सद्यस्थिती
मुंबई-अहमदाबाद मार्ग ही भारतातील पहिली बुलेट ट्रेन आहे. ५०८ किलोमीटर लांबीचा हा मार्ग महाराष्ट्र, दादरा आणि नगर हवेली व गुजरात या राज्यांमधून जातो. जून २०२६ पर्यंत, गुजरात विभागातील बहुतांश खांबांचे काम पूर्ण झाले असून, उड्डाणपुलाचे काम ३०० किलोमीटरच्या पुढे गेले आहे. सुरत आणि बिलिमोरा दरम्यान रेल्वेमार्ग टाकण्याचे काम सुरू आहे. यातील सर्वात अवघड भाग म्हणजे २१ किलोमीटर लांबीचा बोगदा, ज्यामध्ये ठाण्याजवळच्या ७ किलोमीटरच्या समुद्राखालच्या भागाचा समावेश आहे, ज्याचे बांधकाम सध्या सुरू आहे. भारतातील बुलेट ट्रेनचे काम वेगाने सुरू आहे. सुरत आणि बिलिमोरा दरम्यानचा एक छोटा टप्पा २०२६ च्या अखेरीस खुला होण्याची शक्यता आहे. संपूर्ण मुंबई-अहमदाबाद मार्ग २०२८ पर्यंत तयार होण्याची अपेक्षा आहे. प्रत्येक स्थानक स्थानिक मेट्रो मार्ग, बस थांबे आणि टॅक्सी थांब्यांना जोडले जाईल.
भारतातील बुलेट ट्रेनचा वेग: जमिनीवर काय बदल होतात
भारतातील पहिली बुलेट ट्रेन जपानच्या शिंकांसेन ई५ सिरीजचा वापर करेल. भारतातील बुलेट ट्रेनचा वेग ताशी ३५० किमी इतका ठेवण्यात आला आहे, तर दैनंदिन धावताना तिचा वेग ताशी ३२० किमी असतो. मुंबई ते अहमदाबादला जाण्यासाठी लागणारा सध्याचा ६-७ तासांचा वेळ आता अंदाजे २ तास ७ मिनिटांपर्यंत कमी होईल. अशा प्रकारच्या वेळेच्या बचतीमुळे, मोठ्या शहरांमध्ये काम करणाऱ्या लोकांसाठी अनेक छोटी शहरे एक उत्तम पर्याय बनतात. वापी, सुरत आणि आनंदमधील प्रॉपर्टी एजंट्सनी ही युक्ती वापरण्यास आधीच सुरुवात केली आहे.
भारतातील बुलेट ट्रेनचा रिअल इस्टेटवर होणारा परिणाम: बाजारपेठेची दिशा कोणत्या दिशेने जात आहे
वेग अंतराची व्याख्याच बदलून टाकतो. जेव्हा दिल्ली मेट्रो गुडगाव आणि नोएडापर्यंत पोहोचली, तेव्हा त्या भागांतील किमती काही वर्षांतच दुप्पट झाल्या. बुलेट ट्रेनही तेच करते, फक्त अधिक वेगाने.
१. स्टेशनजवळील जमीन
निश्चित स्थानकाच्या २-३ किमीच्या परिसरातील भूखंडांच्या किमती २०२१ पासून २५-४० टक्क्यांनी वाढल्या आहेत. सुरत, वापी आणि आनंद येथे नवीन टाउनशिपच्या जाहिराती दिसत आहेत, ज्यात "बुलेट ट्रेनने बीकेसी २५ मिनिटांत" असे म्हटले आहे.
२. नवीन प्रवासी तळ
आतापर्यंत बोईसर, भरूच आणि आनंद ही प्रामुख्याने औद्योगिक शहरे होती. स्टेशन निश्चित झाल्यामुळे, बिल्डर्स मुंबई आणि अहमदाबादमधील व्यावसायिकांसाठी त्यांना किफायतशीर गृहनिर्माण म्हणून सादर करत आहेत. एकदा तारखा निश्चित झाल्यावर वापीजवळील फ्लॅट्स आणि भरूचजवळील मालमत्तांची मागणी वाढण्याची शक्यता आहे.
३. व्यावसायिक आणि गोदाम
लॉजिस्टिक्स आणि कार्यालये अशा जागांना प्राधान्य देतात जिथे कर्मचारी वेगाने ये-जा करू शकतील. सुरत आणि वडोदरा स्टेशनजवळील परिसरांमध्ये अधिक चौकशी होत आहे. त्यामुळे भाड्याची मागणीही वाढत आहे.
४. टियर-२ शहरांसाठी प्रयत्न करा
दिल्ली-अहमदाबाद आणि दिल्ली-वाराणसी मार्गांवर, जयपूर, उदयपूर, आग्रा आणि कानपूर ही शहरे दिल्लीहून ये-जा करण्यासाठी अत्यंत सोयीस्कर बनतात. सुरुवातीचे खरेदीदार जयपूरमधील संभाव्य स्थानक क्षेत्रांजवळ आणि लखनौ-कानपूर पट्ट्यात जमीन खरेदी करत आहेत.
५. किंमत-वेळ व्यापार
मुंबईत एका २ बीएचके फ्लॅटची किंमत अडीच कोटी रुपये असू शकते. बोईसरमध्ये त्याच फ्लॅटसाठी ७०-८० लाख रुपये लागू शकतात. जर ट्रेन बोईसर ते बीकेसी (BKC) २५ मिनिटांत पोहोचत असेल, तर अनेक कुटुंबांसाठी हा हिशोब सोयीचा ठरू लागतो.
भारतातील आगामी बुलेट ट्रेनचा निष्कर्ष
भारतातील बुलेट ट्रेन पूर्ण होण्याची तारीख निधी, नागरी कामे आणि तंत्रज्ञानाच्या हस्तांतरणावर अवलंबून आहे. महाराष्ट्रातील विलंबाने हे दाखवून दिले की शहरी भागांना जास्त वेळ लागतो. भारतातील बुलेट ट्रेनच्या कामात दर काही महिन्यांनी प्रगती होते. स्टेशनचे ठिकाण स्पष्ट नसताना "बुलेट ट्रेन कनेक्टिव्हिटी"चा दावा करणाऱ्या प्रत्येक प्रकल्पाच्या फलकावर विश्वास ठेवू नका. तसेच, आवाजाच्या नियमांमुळे उड्डाणपुलापासून काही अंतर ठेवावे लागते, त्यामुळे रेल्वेमार्गालगतच्या सर्व जमिनींना सारखा फायदा होणार नाही.
भारतातील शहरांमधील मेट्रो रेल्वे |
||
